WOKÓŁ “PIOSENKI”. FESTIWAL PIOSENKI RADZIECKIEJ W LATACH 1982-1984 W ZIELONEJ GÓRZE W PERSPEKTYWIE BEZPIEKI – cz. 2

W dniach 8, 9, 10 czerwca 1982 r. w pobliżu amfiteatru planowano skoncentrować 40 funkcjonariuszy ZOMO, 150 rezerwistów MO, 10 członków ORMO, 6 kontrolerów ruchu drogowego (łącznie 206 osób). W dniach 11 i 12 czerwca miano skoncentrować 85 funkcjonariuszy ZOMO, 300 rezerwistów MO, 70 funkcjonariuszy Batalionów Centralnego Podporządkowania (BCP), 20 członków ORMO, 10 kontrolerów ruchu drogowego (łącznie ok. 500 osób).

WOKÓŁ „PIOSENKI”. CZ. 1

Na widowni amfiteatru w dniu 8 czerwca 1982 roku. przebywać miało 100 pracowników operacyjnych SB i MO, 30 osobowych poufnych źródeł informacji. W pozostałych dniach przebywać miało 200 pracowników operacyjnych SB i MO, 65 osobowych poufnych źródeł informacji i 20 członków ORMO. Zważywszy, że amfiteatr mógł pomieścić 4,5 tysiąca osób, 6,5 procent widowni stanowiły osoby tak czy inaczej związane z aparatem bezpieczeństwa. Jeżeli do tego dodamy liczbę członków partii i ściągniętych obowiązkowo żołnierzy, widać, że festiwal był imprezą ludzi aparatu władzy PRL. 

W 1982 roku do zabezpieczenia festiwalu i imprez towarzyszących w pozostałych częściach miasta użyto 887 osób, w tym 170 funkcjonariuszy ZOMO, 300 żołnierzy rezerwy MO, 200 funkcjonariuszy operacyjnych KWMO, 67 funkcjonariuszy KWMO i KMO z rejonu współdziałania, 20 kontrolerów służby ruchu drogowego, 30 członków ORMO i 20 żołnierzy WP. Ponadto od 11 czerwca 1982 do 12 czerwca 1982 r. przemieszczono z Bełcza kompanię operacyjną ZOMO, która stacjonowała w Klubie Sportowym “Gwardia”.

Przed rozpoczęciem festiwalu dokonano operacyjnego sprawdzenia 24 akredytowanych dziennikarzy pochodzących z Katowic, Opola, Warszawy, Legnicy, Zielonej Góry i Krakowa, oraz wybranych imprez towarzyszących: uczestników IX Ogólnopolskiego Sympozjum Rusycystycznego i Pleneru Plastycznego w Łagowie Lubuskim. Polegało ono na wysłaniu do komend wojewódzkich MO działających na terenie województw, z których pochodzili dziennikarze i wybrani uczestnicy imprez kulturalno-naukowych rutynowego pytania o następującej treści: “Proszę o udzielenie informacji czy niżej wymienieni pracownicy … [tutaj imię i nazwisko – K.B.] nie przechodzą w Waszym zainteresowaniu z uwagi na zaangażowanie w działalności antysocjalistycznej”. Odpowiedzi spływały w przeciągu kilku dni. Tego rodzaju operacyjne sprawdzenie było rutynową czynnością, dokonywaną przy okazji każdej imprezy kulturalnej monitorowanej przez SB w ramach sprawy obiektowej. Z uczestników Sympozjum Rusycystycznego w 1982 r. okazało się, że jedynie Wojciech Chlebda był aktywnym członkiem uczelnianej NSZZ “Solidarność” i jako redaktor “wolnej trybuny prezentował negatywne postawy”. Po wprowadzeniu stanu wojennego przez krótki czas był internowany i “aktualnie nie przejawia działalności związkowej”. [7]

Plener Plastyczny był zabezpieczany przez kontakt operacyjny “Mag”, który dostarczył listę uczestników pleneru oraz na bieżąco informował o nastrojach panujących w środowisku zielonogórskich plastyków (niezadowolenie z powodu braku zamówień) i plotkach obyczajowych (urodziny nieślubnego dziecka czy wyjazd do pracy do RFN). Według informatora SB dobór uczestników Pleneru i jego przebieg nie budził zastrzeżeń pod względem politycznym. [8]

Ogólnopolskie Sympozjum Rusycystyczne było zabezpieczane przez tajnego współpracownika (TW) “Robert” oraz dwa kontakty służbowe: “W” i “Ł”. Kontakt służbowy “Ł” był “osobą współodpowiedzialną z ramienia Wyższej Szkoły Pedagogicznej” w Zielonej Górze za organizację sympozjum. Dostarczył on listę uczestników sympozjum, którzy potwierdzili swój udział oraz informował również o planowanych nieformalnych spotkaniach jego uczestników. Tajny współpracownik “Robert” informując o przebiegu sympozjum, zwracał uwagę, na to, że “w wystąpieniach referentów oraz w dyskusjach nie było żadnych wystąpień antyradzieckich”. [9] TW “Robert” nie omieszkał podzielić się z funkcjonariuszem SB ogólnymi wrażeniami z przebiegu festiwalu:

XVIII Festiwal Piosenki Radzieckiej cieszy się ogromną popularnością wśród publiczności zielonogórskiej. W koncertach bierze udział młodzież szkół średnich oraz w dość dużej ilości studenci. Pierwsze dwa koncerty były na b.[ardzo] dobrym poziomie. Należy stwierdzić uwagę na różnorodność zainteresowań piosenką, muzyką rosyjską i radziecką poszczególnych wykonawców. Atmosfera wieczornych spotkań jest również bardzo przyjazna. Tylko koncert Przyjaźni, na który przyszło mnóstwo ludzie w oczekiwaniu, że to będzie coś dobrego zawiódł niemal całą publiczność zielonogórską. Oprócz kilku wykonawców polskich i radzieckich nie było właściwie kogo słuchać. Szkoda, że nie pomyślano o zaproszeniu wspaniałych twórców piosenki radzieckiej np. Żannę Biczewską, czy Bułata Okudżawę, których piosenki są tak popularne w Polsce. [10]

Wprawdzie funkcjonariusz SB zapisał wyrażaną merytoryczną opinię o festiwalu, nic jednak nie wskazuje – przynajmniej w przypadku sprawy obiektowej “Piosenka” – aby zrobił z niej jakikolwiek użytek, np. usiłował przekazać organizatorom festiwalu i w ten sposób wpłynąć na jego przebieg.

Funkcjonariusze SB nie za bardzo jednak wierzyli tego typu laurkowym opiniom tworzonym nawet przez własnych tajnych współpracowników, gdyż z wielką powagą podchodzili do informacji o wszelkich próbach zakłócenia festiwalu. Na przykład młodszy chorąży I. Weiss w dniu 7 czerwca 1982 r. uzyskał informację od TW “Wenus”, z której wynikało, że “środowisko zielonogórskich cinkciarzy będzie brać udział w Festiwalu Piosenki Radzieckiej, gdzie ma zakłócać festiwal gwizdami. Ponadto mają prowokować inne osoby do wszelkich zakłóceń festiwalu”. [11] Sporządzona notatka służbowa wymienia nazwiska sześciu osób. Jako środek zapobiegawczy postanowiono przeprowadzić z nimi rozmowy ostrzegawcze. TW “Wenus” powyższą informację uzyskał, przebywając z w/w na dyskotece w Hali Ludowej 6 czerwca 1982 r.

SB nie zdołała jednak zapobiec do końca tego rodzaju incydentom. Mianowicie TW “Jarek”, który w dniach 9 i 10 czerwca 1982 r. przebywał na FPR zaobserwował, że:

W sektorze F siedziała tzw. grupa zielonogórskich “cinkciarzy”, których TW w większości zna z widzenia. Wśród nich przebywał taksówkarz zielonogórski […] oraz młody mężczyzna w wieku ok. 30 lat […]. W/w szczególnie wyróżniali się wulgarną głośnią mową skierowaną pod adresem organizatorów festiwalu. Ponadto wypowiadali się, iż na widowni przebywają tylko “zgonieni kołchoźnicy”, milicjanci, “ubowcy” i żołnierze po cywilnemu, wraz ze swoimi rodzinami. Nadmieniali również, że w przyszłym roku już na pewno odbędzie się w amfiteatrze festiwal “Solidarności”. TW oświadczył, iż w/wym. osobnicy uczestniczyli w festiwalu w dniach 9 i 10.6.1982 r. [12]

Jak widzimy, cytowany przez TW “Jarka” cinkciarz zasadniczo nie mylił się w ocenie składu widowni.

…CDN…

Źródło REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU IM. A. MICKIEWICZA

* * * * * * * *

Przypisy:

[7] Ibidem, k. 101.

[8] AIPN Po, Informacja spisana ze słów ko. „Mag”, sygn. IPN Po 0038/154, k. 24. Skrót „ko.” oznacza kontakt operacyjny.

[9] AIPN Po, Wyciąg z informacji tw ps. „Robert” z dnia 12.06.1982 r., sygn. IPN Po 0038/154, k 36.

[10] Ibidem, k. 37.

[11] AIPN Po, Notatka służbowa, sygn. IPN Po 0038/154, k. 34.

[12] AIPN Po, Notatka służbowa dot. rozmowy przeprowadzonej z TW ps. „Jarek”, sygn. IPN Po 0038/154, k. 35.

* * * * * * * *
Artykuł powstał w ramach projektu naukowego Instytutu Pamięci Narodowej „Aparat bezpieczeństwa wobec środowisk twórczych, dziennikarskich i naukowych w latach 1944-1990″. Autorem pracy jest Prof. UAM Dr hab. Krzysztof Brzechczyn. 
* * * * * * * *
Advertisements

Dodaj komentarz

Brak komentarzy.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s