WOKÓŁ “PIOSENKI”. FESTIWAL PIOSENKI RADZIECKIEJ W LATACH 1982-1984 W ZIELONEJ GÓRZE W PERSPEKTYWIE BEZPIEKI – cz. 3

O wadze zabezpieczenia festiwalu świadczy sporządzenie „Meldunku sytuacyjnego” przez Sztab KWMO w Zielonej Górze z dnia 8 czerwca 1982 r., podczas którego podsumowano sytuację w mieście. Na podstawie operacyjnego rozpoznania [objęto nim zakłady pracy: Zakłady Przemysłu Wełnianego „Polska Wełna”, Zastal, Lumel, Lubuską Wytwórnię Wódek Gatunkowych, Państwowe Zakłady Zbożowe, „Dekora”, Unitra, Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego (WPHW)] społecznego zainteresowania festiwalem stwierdzono: 

  • zupełny brak zainteresowania festiwalem wśród mieszkańców Zielonej Góry;
  • problemy ze zbyciem karnetów, pomimo że zakłady pracy dokładały do każdego karnetu po 100 zł;, np. w PZZ nie udało się sprzedać ani jednego karnetu;
  • wyrażane obawy o ekonomiczną stronę festiwalu i koszty jakie musi ponieść Zielona Góra,
  • wrogi stosunek wobec festiwalu okazywany przez poszczególnych byłych działaczy Solidarności.

W „Meldunku sytuacyjnym” nie zanotowano zbyt wielu aktów zakłócania festiwalu. W dniu 8 czerwca odnotowano tylko trzy takie przypadki:

  • o godz. 8-9:00 w rejonie ul. Sobieskiego na szybkie sklepu tekstylnego zdjęto ulotkę o następującej treści: „Dunia świnia. Ja w kołchozie rodiłsia”;
  • o godz. 9:20 na szybie Ermitażu przy pl. Lenina zdjęto plakat z wizerunkiem L. Breżniewa z adnotacją „Dyrygent 82”;
  • o godz. 10:45 przy ul. Lisowskiego na szybkie sklepu monopolowego zdjęto ulotkę z wizerunkiem wrony w rogatywce na czołgu z napisem: „jak mi zagrają tak śpiewam, Festiwal 82”. [13]

Innych niepokojących incydentów w czasie trwania festiwalu w Zielonej Górze nie odnotowano.

W 1983 r. XIX Festiwal Piosenki Radzieckiej odbył się w dniach 7-11 czerwca 1983 r., zaś dwie inne rutynowo monitorowane przez SB imprezy towarzyszące: X Ogólnopolskie Sympozjum Rusycystyczne w dniach 9-10 czerwca 1983 r. i VII Plener Przyjaźni w Łagowie Lubuskim w dniach 28 maja – 11 czerwca 1983 r. [14] W połowie maja SB otrzymało od organizatorów wstępne plany przebiegu imprezy, wykaz członków komitetu organizacyjnego i sztabu oraz miejsc zakwaterowania wykonawców, ekip technicznych i dziennikarzy.

Dnia 25 maja 1983 r sierżant H. Korczak raportował, że podczas spotkania z „O.Z.” i „M.K.” dowiedział się, iż w kręgach „byłej ekstremy „S” oraz elementów wrogich” planuje się wykorzystanie XIX Festiwalu Piosenki Radzieckiej do szerzenia „dla wrogiej propagandy poprzez organizowanie wszelkiego rodzaju wybryków chuligańskich poprzez bojkotowanie na widowni występów solistów szczególnie z ZSRR”. [15] Anonimowi informatorzy twierdzili, że:

przygotowuje się specjalne grupy do dokonywania niebezpiecznych zajść poprzez skonstruowane specjalnie do tych celów tzw. wyżutni [pisownia oryginału – KB], które będą umieszczone poza Amfiteatrem w parku. Wyżutnie są wzorowane na starych, przeszłych systemów atakujących oblężone warownie, które są wykonane z żelaza i drewna tj. żerdzi. Ponadto mówi się, że grupy te będą celowo uszkadzać wszelkiego rodzaju sprzęt RTV oraz towarzyszący Festiwalowi poprzez przebijanie kół, podpalenia i inne, które mają mieć dużą skuteczność w prawidłowym przebiegu Festiwalu Piosenki Radzieckiej. [16]

Pomimo niskiego stopnia precyzji i wiarygodności tych informacji, SB potraktowała je niezmiernie poważnie, co świadczy jedynie o wadze, jaką przykładano do niezakłóconego przebiegu festiwalu. Na podejrzanych, którzy mieli planować zakłócenia imprezy, wytypowano Bogusława Przybyłowskiego i Bohdana Banasia, ucznia Zespołu Szkół Samochodowych w Zielonej Górze, zamieszkałego w Nowej Soli. W dniu 31 maja 1983 r. w czasie postoju pociągu na stacji kolejowej Zielona Góra, Banaś siedział na korytarzu wagonu z nogami na schodach. Funkcjonariusze Służby Ochrony Kolei polecili mu zdjęcie nóg ze schodów. Pomimo że Banaś posłuchał polecenia sokistów, ci weszli do pociągu, wyprowadzili go zeń i ukarali go mandatem w wysokości 500 zł. Gdy chłopak zażądał wyjaśnienia i uzasadnienia nałożonej kary, został przez sokistów siłą doprowadzony (wykręcano mu ręce i grożono użyciem gazu) na Komisariat Kolejowy MO w Zielonej Górze, gdzie go przesłuchano i przetrzymano.

To nie był koniec kłopotów Banasia, gdyż 7 czerwca 1983 r. plut. Marek Mądry Kierownik Komisariatu Kolejowego MO został powiadomiony przez „OI-DT” – jak wynika ze sporządzonej notatki – bliskiego znajomego Banasia obawiającego się dekonspiracji, że ten „chce wprowadzić w okresie Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze zamieszanie na terenie amfiteatru zielonogórskiego konstruując i rzucając laski z gazem łzawiącym oraz petardy i świece dymne”. [17] Według informatora, Banaś jest wrogo ustosunkowany do ustroju PRL oraz w przeszłości miał do czynienia z produkcją ulotek. SB postanowiła z podejrzanym uczniem przeprowadzić rozmowę ostrzegawczo-wyjaśniającą, która miała miejsce 8 czerwca 1983 r.; stawiane mu zarzuty ostatecznie zostały potwierdzone.

Był to jeden z niewielu sygnałów o planowanym zakłóceniu przebiegu Festiwalu.

…CDN…

Źródło: REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU IM. A. MICKIEWICZA

* * * * * * * *

Przypisy:

[13] AIPN Po, Meldunek sytuacyjny, sygn. IPN Po 0038/154, k. 109-110.

[14] Co nie znaczy, że SB – gdy pozwalały na to siły i środki – nie kontrolowała operacyjnie za pośrednictwem TW przebiegu innych imprez towarzyszących. Przykładowo w 1983 r. okazało się, że uczestnikiem Dni Literatury Radzieckiej będzie TW „Marian”, którego zamierzano wykorzystać do monitorowania przebiegu tej imprezy (AIPN Po, Pismo Zastępcy Naczelnika Wydziału II KWMO w Zielonej Gorze skierowane do Naczelnika Wydziału III KWMO, sygn. IPN Po 0038/154, k. 145). Ani tajny współpracownik o tym pseudonimie, ani ta impreza kulturalna nie widnieje we wcześniej opracowanym „Planie operacyjnego zabezpieczenia PFR i imprez towarzyszących” (AIPN Po, sygn. IPN Po 0038/154, k. 22).

[15] AIPN Po, Notatka informacyjna dotyczy zbliżającego się Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze, sygn. IPN Po 0038/154, k. 41 „O.Z.” i „M.K.” – były to pseudonimy informatorów.

[16] Ibidem.

[17] AIPN Po, Notatka informacyjna, sygn. IPN Po 0038/154, k. 44. „OI-DT” – był to pseudonim informatora MO.

 * * * * * * * *
Artykuł powstał w ramach projektu naukowego Instytutu Pamięci Narodowej „Aparat bezpieczeństwa wobec środowisk twórczych, dziennikarskich i naukowych w latach 1944-1990″. Autorem pracy jest Prof. UAM Dr hab. Krzysztof Brzechczyn.
* * * * * * * *
Advertisements

2 komentarze

  1. Cześć. Ja od kilku miesięcy uczę się języka rosyjskiego. Mam pytanie: Czy znasz może adresy jakiś polskich sklepów z muzyką rosyjską? Byłabym wdzięczna za przesłanie mi ich na mój adres e-mail


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s